3.3 Milyon Yaşındaki Dünyanın En Eski Taş Aletleri Kenya’da

Kenya’da, modern insanın ortaya çıkışından çok önceye – 3.3 milyon
önceye tarihlenen dünyanın bilinen en eski taş aletleri bulundu.

Bu keşifle birlikte ilk taş aletlerin tarihi 700,000 yıl daha geriye
gitti. Kenya’nın Turkana Havzası’nda bulunan taş aletlerin bir insan
atası tarafından yapılıp yapılmadığı bilinmiyor. Bu yönüyle de keşif,
taşları birbirine vurup aletler yapan ilk cinsin, diret atalaramızın
dahil olduğu Homo cinsi olduğu fikrini de yalanlıyor olabilir.

Daha erken bir proto-insan gurbunun keskin kenarlı aletler yapmayı
çözecek düşünme yetenekleri olabileceği fikri böylece ortaya atılmış
oldu. Nature dergisinde yayınlanan araştırmanın yazarları keşfin “bilinen arkeolojik kayıtlara yeni bir başlangıcı” ifade ettiğini söyledi.

Aletlerin tarihlendirilmesini yapan Rutgers Üniversitesi’nden jeolog
Chris Lepre  “Bu alanın hepsi çok şaşrıtıcı, doğru olduğunu düşündüğümüz
birçok şeyi yeniden yazıyor” dedi.

Stony Brook Üniversitesi Turkana Havazı Enstitütsü’nden başyazar
Sonia Harmand, “Bu aletler hominin davranışlarının beklenmeyen ve daha
önce bilinmeyen dönemini aydınlatıyor, ve atalarımızın sadece
fosillerden anlayamayacağımız bişişsel geilişimleri hakkında bilgi
veriyor” dedi.

İlk Taş Aletleri Kim Yaptı

Hominin, modern insan Homo sapiens ve yakın atalarını kapsayan bir tür. Antropologlar uzun süredir taş aletleri ilk yapanların Homo
cinsine dahil olan akrabalarımız olduğunu düşünüyordu. Fakat son
zamanlarda, daha önceki başka bir hominin’in, yani bir bakıma uzak bir
kuzenimizin de taş alet yapmayı çözmüş olabileceğine dair kanıtlar
bulunuyor.

Araştırmacılar yeni bulunan aletleri kimin yaptığını bilmiyor. Fakat
bölgede yapılan önceki keşifler olası cevaplar sunuyor olabilir.
Aletlerin bulunduğu Lomekwi alanına yaklaşık 1 kilometre uzaklıkta, 3.3
milyon yıllık bir hominin olan Kenyanthropus platytops kafatası buldu. 1999 yılında yapılan keşifte birkaç yüz metre ötede bir Kenyanthropus platytops dişi ve kafatasına ait bir kemiği, 100 metre uzaklıkta da tanımlanamayan bir diş bulunmuştu.

Şu ana kadar Kenyanthropus’un diğer hominin türleriyle nasıl bir ilişkisi olduğu bilinmiyor. Kenyanthropus keşfedilen taş aletlerden yaklaşık yarım milyon yıl daha önceye tarihleniyor.

Taş aletler aynı dönemde yaşamış Australopithecus afarensis gibi bir tür tarafından, ya da daha bilinmeyen bi erken Homo türü tarafından yapılmış olabilir.

Chris Lepre, alanın tarihlemesinin, aletlerin altındaki bir volkanik
kül tabakası sayesinde yapıldğını söyledi. Burdaki külün yapısı, başka
bir yerde bulunan ve 3.3 milyno yıl önceye tarihlenen külün yapısıyla
eşleşmiş. Lepre ve Dennis Kent ayrıca aletlerin bulunduğu bölgenin
altındaki, çevresindeki ve üstündeki manyetik mineralleri de inceleyerek
bir tarih elde etmiş.

Taş Aletler Nasıl Yapıldı

2012 sezonunun sonunda, Lomekwi 3 adı verilen alanda taş alet
yapımıyla ilişkili 149 adet taş parçası buldu. Bunlar taş çekirdekleri,
dilgiler, dövmek için kullanılan taşlar ve olasılıkla örs olarak
kullanılan taşlardan oluşuyordu.

Lomekwi’de bulunan taşlardan ikisinin kırık kısımları birbirine
uyuyos. Bu da taşlardan birnin çekirdek, diğerinin de ondan kasten
kırılan parça olduğunu gösteriyor. (Bu iki taşı ayrıntılarıyla gösteren
vidyo aşağıda görülebilir.)

Bulunan taş aletler iki farklı teknikle yapılmış gözüküyor. İlk
yöntemde çekirdek taş bir örsün üzerine konuluyor ve keskin dilgiler
çıkarmak için bir baltayla yukarıdan vuruluyordu. Biliminsanları bu
keskin dilgilerin et ve bitkileri kesmek için kullanılmış olabileceğni
düşünüyor. Diğer bir teknikte ise taşlar iki elle tutularak örse
çarpılıyordu, ve yine taş parçaları elde edilmiş oluyordu.

Sonuçları çok ilkel gözükse de, bu kadar erken homininlerden
beklenmeyen bir akli gelişmişlik seviyesini gözler önüne seriyor.
Örneğin modern şempanzeler ve başka büyük maymunlar da doğal taşları,
yemişleri kırmak için birer “alet” olarak kullanabiliyor. Ama kendi taş
aletlerini üretmiyorlar. Bir taşı diğerine vurarak kullanılabilecek daha
keskin uçlu bir alet üretmek çok daha gelişmiş bir davranış biçimi.

İlk Taş Aletler Ne İçin Kullanıldı

Araştırmacılar bulunan yeni taş aletlerin de buna benzer şekillerde
kullanılmış olabileceğini düşünüyor. Daha çok bitki kaynağının
erişilebildiği ormanlık bir alanda bu aletler, yemişleri ve yumruları
kırarak açmak için, ya da ölü ağaç gövdelerini parçalayarak içindeki
böceklere ulaşmak için kıullanılmış olabilir.

Bu sonuçlara bakarak aletlerin yapım tekniğinin “erken homininlerin
varsayımlı bir vurarak kullanılan taş aletler evresi ile, daha sonraki
homininlerin dilgi yaratmaya yönelik taş alet yapımı davranışı arasında
bir teknolojik basamağı temsil etitği” düşünülüyor.

Dr Harmand “Bunların homininlerin yaptığı ilk aletler olmadığına
şüphem yok” diyor. “Bu aletler, onları yapan insanların çoktan taşların
nasıl kasıtlı olarak kırılacağına dair bir fikirleri olduğunu
gösteriyor. Yanlışlıkla iki taşı birirne çarpan ve keskin bir taş elde
eden ilk  hominin’in sahip olacağından daha fazla bilgiye sahipler.
Bence orada bir yerde daha eski, daha da ilkel aletler de var.”

İnsan Evrimiyle İlgili Yeni Bilgiler

Araştırmacılar ayrıca bölgenin o zamanki bitki örtüsünü de ortaya
çıkardı. Taşların bulunduğu bölge bir kısmı ormanlık olan çalılık bir
bölgeydi. Taş alet yapımı konusundaki geleneksel düşünce, kompleks taş
aletlerin iklimdeki değişime bağlı olarak bozkırların yayılmasıyla
ortaya çıktığını söyler. Ağaçlı bozkırlar ormanların yerini aldığında,
insan atalarımızın yemek kaynağı olan büyük gruplar halindeki
hayvanların evriminin yolu açılmış oldu.

Keşif aynı zamanda insan beyninin evrimini anlamamıza da yardımcı
oluyor. Alet yapma becerisi yüksek bir el motor kontrolü gerektiriyordu.
Yani bu kontrolü sağlayan beyin ve omurilikteki değişiklikler 3.3
milyon yıl önce gerçekleşmiiş olmalıydı.

George Washington Üniversitesi’nden paleoantropolog Bernard Wood, “Bu
çok önemli ve çok iyi araştırılmış bir keşif. Taş aletlerin bir kısmını
kendim de gördüm ve kasten yapılmış olduklarına ikna oldum” diyor. Wood
ayrıca yeni keşfin, bu keşiften önce en eski taş aletler sayılan
Oldowan taş aletleriyle nasıl benzerlik ve farklılıklar gösterdiğine de
merak ettiğini belirtti.

Taş aletler şu adreste incelenebilir: http://africanfossils.org/search

Aşağıdaki vidyolarda birbirini taş çekirdeği ve ondan kırılan parça
olarak tamamlayan iki taş, kazı alanının kazı sezonu boyunca
hızlandırılmış çekimi görülebilir.

Kaynak: arkeofili.com